,,Nie wiem, czy jestem z tego, czy z tamtego świata”. O postaci Zosi w „Dziadach cz. II” Adama Mickiewicza w perspektywie feministycznej
Antonina Nizielska
Wydział Polonistyki. Uniwersytet Warszawskihttps://orcid.org/0009-0005-0785-3705
Abstrakt
Autorka artykułu dokonuje dekonstrukcjonistycznej interpretacji postaci Zosi z Dziadów cz. II Adama Mickiewicza w perspektywie feministycznej. Kreacja pasterki wychodzi poza binarne opozycje bierności/aktywności, emocji/rozumu, natury/kultury, przez co przekracza granice konwencji literackich popularnych w literaturze polskiej początku XIX wieku. Widziana z perspektywy feministycznej jest nie tylko postacią pełnowymiarową, wyzwoloną z dualizmu, lecz także wielką syntezą idei romantycznych. Co więcej, w dramacie dokonuje się swoista dekonstrukcja tradycyjnego świata arkadii – staje się on miejscem szczęśliwego bytowania nie mężczyzn, lecz kobiet. W artykule opisywane są również przemiany gatunkowe polskiej sielanki – zaczynając od tradycyjnego rozumienia mitu arkadii w kulturze zachodniej i przechodząc do destabilizacji mitu na przełomie XIX i XX wieku.
Słowa kluczowe:
Dziady cz. II, Adam Mickiewicz, sielanka, pasterka, feminizmBibliografia
Brodziński Kazimierz (1964), O idylli pod względem moralnym, w: K. Brodziński, Pisma estetyczno-krytyczne. Tom I, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Fiećko Jerzy (2022), Cień Karusi w „Dziadach” kowieńsko-wileńskich. Nota o autointertekstualności młodego Mickiewicza, „Pamiętnik Literacki”, z. 3, s. 59–75.
Gifford Terry (2001), Pastoral, London: Routledge.
Hyży Ewa (2012), Kobieta, ciało, tożsamość. Teorie podmiotu w filozofii feministycznej końca XX wieku, Kraków: Universitas.
Iwasiów Inga (2016), Lalka, w: ...czterdzieści i cztery. Figury literackie. Nowy kanon, red. M. Rudaś-Grodzka i in., Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, s. 307–321.
Janion Maria (2006), Kobiety i duch inności, Warszawa: Sic!.
Janion Maria (2006), Niesamowita Słowiańszczyzna. Fantazmaty literatury, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Kleiner Juliusz (1948), Mickiewicz. Tom I. Dzieje Gustawa, Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
Ławski Jarosław (2003), Marie romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz – Malczewski – Krasiński, Białystok: Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu w Białymstoku.
Maciejewski Jarosław (1967), Trzy szkice romantyczne. O „Dziadach”, „Balladynie”, epilogu „Pana Tadeusza”, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Mickiewicz Adam (2012), Dziady cz. II, w: A. Mickiewicz, Dziady kowieńsko-wileńskie. Część II, IV, I, oprac. J. Skuczyński, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Plumwood Val (2003), Feminism and the Mastery of Nature, London: Routledge.
Poggioli Renato (1960), „Wierzbowa fujarka”, „Zagadnienia Rodzajów Literackich”, nr 1, s. 39–77.
Przybylski Ryszard (1993), Słowo i milczenie bohatera Polaków. Studium o „Dziadach”, Warszawa: Instytut Badań Literackich.
Skuczyński Janusz (2012), Wstęp, w: A. Mickiewicz, Dziady kowieńsko-wileńskie.
Część II, IV, I, oprac. J. Skuczyński, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Witkowska Alina (1972), Sławianie, my lubim sielanki..., Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Witkowska Alina (1995), Wstęp, w: Idylla polska. Antologia, oprac. A. Witkowska, I. Jarosińska, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Witkowska Alina, Przybylski Ryszard (2001), Romantyzm, Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
Wystawa „Arkadia”, Muzeum Narodowe w Warszawie, kuratorzy wystawy: A. Rosales Rodríguez, A. Ziemba, 17 listopada 2023–17 marca 2024.
Wydział Polonistyki. Uniwersytet Warszawski https://orcid.org/0009-0005-0785-3705
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Artykuły opublikowane w czasopiśmie "Białostockie Studia Literaturoznawcze" na platformie należącej do Uniwersytetu w Białymstoku są udostępniane na licencji CC-BY-SA 4.0 (Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
1) uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji na tych samych warunkach, 2) wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
Uniwersytet w Białymstoku zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi w Białymstoku na wykorzystanie dzieła.
