Zmienność i trwałość skażonych krajobrazów nadrzecznych w ujęciu geobiograficznym – casus Driny
Armina Kapusta
Wydział Nauk Geograficznych. Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0003-4955-8630
Jacek Kaczmarek
Wydział Nauk Geograficznych. Uniwersytet Łódzkihttps://orcid.org/0000-0003-1750-1592
Abstrakt
Artykuł jest próba odpowiedzi na pytanie, jak odnaleźć siebie w krajobrazie skażonym złem i cierpieniem, w którym według Martina Pollacka ślady zbrodni skrywa przyroda, a ofiary czeka zapomnienie. Predestynowane do ukrycia nikczemności są rzeki, których bieg jest gwarantem zmienności i efemeryczności. Przyjmując, że krajobraz jest nie tylko pejzażem, widokiem wokół nas, ale też sferą życia, doświadczeniem duchowym, autorzy dowodzą tezy, że krajobraz cechuje zmienność, zaś literatura wpływa na trwałość jego percepcji. Przykładem służącym weryfikacji tego założenia jest Drina, której obraz utrwalony w tekstach kultury kształtuje głównie wydana w 1945 roku powieść jugosłowiańskiego noblisty Iva Andricia Most na Drinie, przedstawiająca dzieje Višegradu do końca I wojny światowej. Materiał egzemplifikacyjny stanowią, obok powieści Andricia, książka Sašę Stanišicia Jak żołnierz gramofon reperował (2006) oraz zbiór reportaży Eda Vulliamy'ego Wojna umarła, niech żyje wojna. Bośniackie rozrachunki (2016). Zderzenie nadrzecznego krajobrazu realnego i wyobrażonego posłużyło autorom artykułu do sfomułowaniu konceptu krajobrazu indywidualnie konstruowanego dzięki zmysłowym doświadczeniom w miejscach życia, w określonym momencie geobiograficznym.
Słowa kluczowe:
Drina, geobiografia, semiotyka, skażony krajobraz, VišegradBibliografia
Biblia Papieska z komentarzami świętego Jana Pawła II (2014), Kraków: Wydawnictwo M. Europejska Konwencja Krajobrazowa sporządzona we Florencji dn. 20 października 2000 r.
Magris Claudio (2018), Dunaj, przeł. A. Osmólska-Mętrak, J. Ugniewska, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Kaczmarek Jacek (2017), Mądrość jako rozumienie świata, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica”, nr 27, s. 49–62.
Kant Immanuel (2001), Krytyka czystego rozumu, przeł. R. Ingarden, Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Kapusta Armina (2023), Zróżnicowanie zagospodarowania oraz wykorzystania walorów przyrodniczych i kulturowych Dynarskiego Krasu, w: Warsztaty z Geografii Turyzmu, t. 13: Turystyka w badaniach podstawowych, red. M. Makowska-Iskierka, J. Wojciechowska,
Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 11–35, https://doi.org/10.18778/8331-251-4.01.
Księga Koheleta. Nowy przekład dynamiczny (2021), red. nacz. P. Wacławik, Warszawa: Wydawnictwo NPD.
Norwid Cyprian Kamil (1980), Pielgrzym, w: C.K. Norwid, Pisma wybrane, red. J.W. Gomulicki, t. 1, Warszawa: PIW.
Perec Georges (2023). Podzwyczajność. Eseje, przeł. M. Ławniczak, Kraków: Lokator.
Pollack Martin (2014), Skażone krajobrazy, przeł. K. Niedenthal, Wołowiec: Czarne.
Smith Patti (2023), Pociąg linii M, przeł. M. Świerkocki, Wołowiec: Czarne.
Staniˇsić Saˇsa (2008), Jak żołnierz gramofon reperował, przeł. A. Rosenau, Wołowiec: Czarne.
Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata (2019), Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej przy Głównym Geodecie Kraju, Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii.
Vulliamy Ed (2016), Wojna umarła, niech żyje wojna. Bośniackie rozrachunki, przeł. J. Ochab, Wołowiec: Czarne.
Włodarczyk Bogdan (2011), Krajobraz i przestrzeń turystyczna miasta, „Folia Turistica”, nr 25/2, s. 292–309.
Wydział Nauk Geograficznych. Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-4955-8630
Wydział Nauk Geograficznych. Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-1750-1592
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Artykuły opublikowane w czasopiśmie "Białostockie Studia Literaturoznawcze" na platformie należącej do Uniwersytetu w Białymstoku są udostępniane na licencji CC-BY-SA 4.0 (Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
1) uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji na tych samych warunkach, 2) wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
Uniwersytet w Białymstoku zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi w Białymstoku na wykorzystanie dzieła.
