Krajobrazy Jarosława Iwaszkiewicza. Nadawanie znaczeń
Agnieszka Rydz
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniuhttps://orcid.org/0000-0002-3486-9455
Abstrakt
W artykule poddano analizie sposób przedstawiania krajobrazów w prozie Jarosława Iwaszkiewicza na przykładzie opowiadań Panny z Wilka, Brzezina i Młyn nad Utratą. Główny kontekst interpretacyjny stanowi esej Georga Simmela Most i drzwi. Autorka wyróżnia trzy warianty reprezentacji, które określa jako bezczas krajobrazu, pełnię krajobrazu oraz transcendencję krajobrazu. Jej zdaniem w opowiadaniach Iwaszkiewicza krajobraz działa na prawach symbolu, jest nośnikiem fabularnej zmiany, a także wykładnikiem idei, odgrywając szczególną rolę jako pośrednik tajemnicy o znaczeniu egzystencjalnym. Wielozmysłowy odbiór rzeczywistości jest przeżyciem tak głęboko uwewnętrznionym, że staje się on integralną częścią jestestwa postaci.
Słowa kluczowe:
krajobraz, reprezentacja, proza polska XX wieku, Jarosław Iwaszkiewicz, Georg SimmelBibliografia
Baranowska Małgorzata (1983), Muza krajobrazu ojczystego, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 109–115.
Czermińska Małgorzata (1987), Portret sobowtóra z czasów młodości (Jarosław Iwaszkiewicz), w: M. Czermińska, Autobiografia i powieść, Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, s. 97–134.
Czyżak Agnieszka (1999), Najpiękniejsze opowiadanie?, w: Powroty Iwaszkiewicza, red. A. Czyżak, J. Galant, K. Kuczyńska-Koschany, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Górska Irena (2020), Powtórzenie niemożliwe. O estetycznym doświadczeniu przeszłości w Pannach z Wilka, „Przestrzenie Teorii”, nr 33, s. 229–244.
Heidegger Martin (1994), Bycie i czas, przeł. B. Baran, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Iwaszkiewicz Jarosław (2001), Opowiadania wybrane, oprac. A. Zawada, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Iwaszkiewicz Jarosław (1993), Najpiękniejsze opowiadania, wybór i przedmowa T. Burek, Londyn: Wydawnictwo Puls.
Kirchner Hanna (1983), Topos młodości w prozie Jarosława Iwaszkiewicza, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 117–127.
Majewski Józef (2014), Fuga przemijania. Słowo o eschatologii Jarosława Iwaszkiewicza, Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.
Mytych-Forajter Beata (2020), Organiczna całość w „Brzezinie”. Ekokrytyczna reinterpretacja opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, „Studia Poetica”, nr 8, s. 90–100.
Przybylski Ryszard (1970), Eros i Tanatos. Proza Jarosława Iwaszkiewicza 1916–1938, Warszawa: Czytelnik.
Ritz German (1999), Jarosław Iwaszkiewicz. Pogranicza nowoczesności, przeł. A. Kopacki, Kraków: Universitas.
Rydz Agnieszka (2000), Botaniczne konceptualizacje pamięci Mirona Białoszewskiego, „Studia Poetica”, nr 8, s. 53–69.
Simmel Georg (2006), Most i drzwi. Wybór esejów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: Oficyna Naukowa „n”.
Wajda Andrzej (1983), O filmowaniu prozy Iwaszkiewicza, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 219–226.
Werner Andrzej (1983), Twórczość Jarosława Iwaszkiewicza w filmie, w: O twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, red. A. Brodzka, Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie, s. 227–244.
Zawada Andrzej (2001), Wstęp, w: Jarosław Iwaszkiewicz, Opowiadania wybrane, oprac. A. Zawada, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zeidler-Janiszewska Anna (2006), Nowoczesność jako postawa i zadanie, w: G. Simmel, Most i drzwi. Wybór esejów, przeł. M. Łukasiewicz, Warszawa: Oficyna Naukowa „n”.
Zemła Małgorzata (2019), Jedność Europy. Kilka uwag o relacjach Wschód-Zachód w Rodzinnej Europie Czesława Miłosza, „Konteksty Kultury”, nr 6, s. 207–220.
Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0000-0002-3486-9455
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Artykuły opublikowane w czasopiśmie "Białostockie Studia Literaturoznawcze" na platformie należącej do Uniwersytetu w Białymstoku są udostępniane na licencji CC-BY-SA 4.0 (Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0)
Tym samym wszyscy zainteresowani są uprawnieni do korzystania z utworów opublikowanych pod następującymi warunkami:
1) uznanie autorstwa czyli obowiązek podania wraz z rozpowszechnianym utworem informacji o autorstwie, tytule, źródle (odnośniki do oryginalnego utworu, doi) oraz samej licencji na tych samych warunkach, 2) wolno rozpowszechniać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
Uniwersytet w Białymstoku zachowuje prawo do czasopisma jako całości (układ, forma graficzna, tytuł, projekt okładki, logo itp.).
Autor zachowuje prawa majątkowe, ale udziela zgody Uniwersytetowi w Białymstoku na wykorzystanie dzieła.
